Departure for the Witches Sabbath

Tematem Wiedźmy zainteresowałam się kilka lat temu, kiedy natrafiłam na rzeźbę przedstawiającą „Wiedźmę podczas toalety przed Sabatem Czarownic”, autorstwa Teresy Feodorownej Ries (1866-1956) – żydowsko-austriackiej rzeźbiarki. „Wiedźma podczas toalety…” (1895) autorstwa Ries – siedząca w rozkroku i obcinająca sobie pazury u stóp, patrząca przy tym śmiało w oczy widza i uśmiechająca się złośliwie – jest dla mnie pastiszem „Toalety Wenus” – popularnego motywu w sztuce dawnych mistrzów. Rzuca więc wyzwanie patriarchalnemu ideałowi kobiecości.

Wiara w Wiedźmy posiadające nadnaturalne moce mogące szkodzić ludziom, które zlatują się na Sabat, aby tam brać udział w orgiach z diabłem, najprawdopodobniej wyewoluowała z wcześniejszych pogańskich wierzeń i rytuałów. Na przykład katedrze w Schleswig-Holstein znajduje się XII-wieczne przedstawienie bogini Frygi, która leci na kądzieli. Z kolei na Sycylii istniał kult Donne de Fora. Postrzegano je jako istoty nadprzyrodzone, określane jako „częściowo czarownice, częściowo wróżki”. Zgodnie z wierzeniami tamtych czasów, duchy kobiet oskarżanych o czary opuszczały swoje ciała podczas snu, aby spotkać się tymi postaciami posiadającymi niezwykłe moce.

Fantazje o potajemnych podróżach i spotkaniach z magicznymi postaciami kobiecymi mogły też być związane z ograniczeniami w sferze erotycznej, jakie nakłada(ł) na kobiety patriarchat. Według autorów chrześcijańskich – doktorów kościoła, kobieta nie mogła próżnować, jak również oddawać się zmysłowym przyjemnościom. A palenie tzw. czarownic jak argumentuje Silvia Federici w książce „Calliban and the Witch”, było preludium kapitalizmu, gdzie kobietę sprowadzono do taniej siły produkcyjnej i darmowej reprodukcyjnej. Kobieta pozbawiona władzy w społeczeństwie, bardziej traktowana jak towar, kiedy wychodzi z wieku reprodukcyjnego staje się w takim układzie „bezużyteczna”. Obrzydza się więc nam - kobietom „etap Wiedźmy” w życiu, kiedy to właśnie wyzwalając się z wielu ograniczeń możemy doświadczać pełni zmysłowości.

Dajmy sobie prawo do przyjemności i „bezużyteczności” w każdym wieku!

Odzyskajmy moc!

Przyjemność też jest formą oporu!

Praca składa się przyborów toalety Wiedźmy z tkaniny w formacie ręcznika, gdzie nawiązuje do przedstawień w sztuce ukazujących fantazje o wiedźmach odlatujących na sabat oraz walizki kosmetyczki z przedmiotami, które mogą wywoływać ambiwalentne skojarzenia, na granicy przyjemności i niepokoju lub obrzydzenia.

Specjalne podziękowania dla Magdaleny Czajki za sesję fotograficzną do projektu.

Fotografie prac na wystawie: HaWa